STOPA KOŚLAWA
WYSTĘPOWANIE
PROFILAKTYKA
ZALECENIA PODOLOGA
PIELĘGNACJA DOMOWA
Jest to bardzo powszechna wada wśród dzieci. Na pewnym etapie rozwoju człowieka koślawość jest fizjologiczna, jednak po ukończeniu określonego wieku staje się już dolegliwością. Dzieci podczas nauki chodzenia stawiają stopy koślawo aby utrzymać równowagę w rozkroku. Ich układ mięśniowy jest jeszcze słaby, a co za tym idzie – dochodzi do wykrzywiania się stóp. Wewnętrzny łuk podłużny stopy zostaje spłaszczony. Stopa koślawa jest przyczyną koślawości kolan; pojawiać mogą się tu również zmiany w stawie biodrowym i kręgosłupie lędźwiowym. Poprzez nieprawidłowe ustawienie stopy dochodzi do zachwiana równowagi, a to z kolei zaburza statykę w całym organizmie. Kość skokowa zsuwa się z kości piętowej i zostaje zrotowana oraz przesunięta w widełkach. Rotacja powtarza się w podudziu i stawach kolanowych. Przy tej deformacji dochodzi do powstania halluxs valgus. Rogowacenie występuje po wewnętrznej stronie pięty.
Stopy koślawe mogą być następstwem nieprawidłowej budowy miednicy lub kolan. Korzystanie z chodzików sprawia, że dziecko przyjmuje pozycję stojącą, zanim jego układ mięśniowy będzie na to przygotowany, co często prowadzi do nieprawidłowego, koślawego ustawienia stóp. Dodatkowo wpływ mogą mieć zbyt słabe mięśnie stabilizujące, nadmierna wiotkość więzadłowa oraz nieodpowiednie obuwie, które nie zapewnia właściwego podparcia, a także kontroli ustawienia pięty. W wielu przypadkach koślawość ujawnia się stopniowo, dlatego tak istotna jest obserwacja chodu i wczesna reakcja na nieprawidłowości.
Dziecko powinno nosić obuwie, które nie będzie blokowało stawu skokowego. Do niedawna uważano, że koślawość powinno się leczyć w miejscu jej występowania, czyli w stawie skokowym, w związku z tym usztywniano ten obszar. Dziś wiadomo, że da to odwrotny skutek, jako że przyczyną wykoślawienia jest nieprawidłowy ruch trójpłaszczyznowy stawu skokowego dolnego. Należy więc przeciwdziałać jej od strony podeszwowej. W praktyce oznacza to wzmacnianie mięśni krótkich stopy, dbanie o prawidłowe obciążanie pięty oraz stosowanie odpowiednich wkładek wspierających naturalną pracę stawu, co pozwala stopniowo korygować nieprawidłowości.
Zaleca się stosowanie wkładek korygujących, które stabilizują ustawienie kości piętowej bez biernego podparcia wewnętrznego brzegu stopy. Dobre efekty daje także plastrowanie dynamiczne taśmami, które mają taką samą elastyczność, jak mięśnie człowieka. Podolog może również zalecić indywidualnie dobrane ćwiczenia poprawiające elastyczność i siłę struktur odpowiedzialnych za prawidłowe ustawienie stopy, co wspiera trwałość osiągniętych efektów terapii. W niektórych przypadkach wskazana jest także ocena wzorca chodu, aby wykryć nieprawidłowości obciążania stóp i wyeliminować czynniki, które mogą nasilać koślawość.
Rehabilitacja, która uwzględni ćwiczenia wzmacniające struktury odpowiedzialne za poprawną stabilizację oraz ruchomość kończyn. Wygodne buty z elastyczną podeszwą, które dają swobodę w stawie skokowym. Pomocne może być również chodzenie boso po zróżnicowanym podłożu, co aktywizuje mięśnie krótkie stopy i wspiera naturalne mechanizmy stabilizacji. Regularna obserwacja zmian pozwoli natomiast szybko reagować na ewentualne pogorszenie objawów. Dodatkowo warto wprowadzić proste ćwiczenia mobilizujące, takie jak rolowanie stopy na piłeczce czy unoszenie palców, które poprawiają elastyczność i usprawniają pracę całej kończyny.
