Unguis incarnatus – paznokieć wrastający

Wrastający paznokieć to stan, w którym twardy brzeg paznokcia naruszył ciągłość tkanki miękkiej wału paznokciowego i stał się dla niej ciałem obcym, wyzwalając reakcję obronną organizmu w postaci stanu zapalnego. Proces zapalny dotyczy najczęściej miejsca wrastania, ale może również rozprzestrzeniać się w obrębie całego paliczka. Istotna jest tutaj diagnoza różnicowa z paznokciem wkręcającym się (Unguis convolutus). Ten drugi charakteryzuje się zmianą kształtu płytki paznokciowej oraz jej wkręcaniem i ściskaniem łożyska, prowadzącym do zmniejszenia widocznego fragmentu paznokcia. To stan chroniczny, niekoniecznie ostry, a występująca bolesność wywołana jest przez wkręcające się paznokcie, rogowacenie łożyska i wału paznokciowego. Do charakterystycznych objawów choroby paznokci wrastających zalicza się: obrzęk i towarzyszące mu zaczerwienienie, wzrost temperatury, ból oraz związaną z nim dysfunkcję.

Wyróżniamy trzy stadia wrastania paznokci:

  • I stadium – stan zapalny, zaczerwienienie, opuchlizna, ból przy dotyku i w obuwiu – niejednokrotnie zdarza się spontaniczna remisja.
  • II stadium – stan zapalny z obecnością wysięku surowiczego (płyn pojawiający się w pierwszej fazie leczenia rany bezpośrednio po urazie, który powoduje oczyszczanie rany i usuwanie zniszczonych tkanek). W normalnie gojącej się ranie ilość wysięku zmniejsza się z upływem czasu; w wyniku zaburzonego procesu gojenia poprzez obecność stale drażniącego elementu paznokcia ilość wysięku nie zmniejsza się. Kolejnym etapem jest wtórna infekcja bakteryjna (np. Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa i innymi drobnoustrojami), obecność wydzieliny ropnej i silna bolesność części dystalnej lub całego palca.
  • III stadium – wszystkie powyższe cechy w połączeniu z hipergranulacją (Caro luxurians) i krwawieniem przy najlżejszym dotyku

Wkręcające paznokcie – występowanie

Do wewnętrznych czynników inicjujących proces wrastania paznokci zalicza się wrodzone zaburzenia wzrostu i kształtu płytki paznokciowej (np. koilonychia – paznokcie łyżeczkowate), wrodzone zniekształcenia stopy lub skłonność do rozwinięcia się pewnego zestawu deformacji, które skutkują nadmiernym przeciążeniem, uciskiem w obrębie paznokci i jego otoczenia, Subunguale exostosis – podpaznokciowe wyrośla kostne, rozmiar i masywność wałów paznokciowych oraz otyłość. Czynniki zewnętrzne to z kolei nabyte zniekształcenia palców: koślawość palucha (Hallux valgus), skierowanie dystalnego paliczka w pozycji retroflexus z jednoczesną zmianą rozłożenia sił oddziałujących w obuwiu na powierzchnię paznokcia i okalającej go tkanki miękkiej. Wszystko to powoduje permanentny proces drażnienia wałów paznokciowych i ich niekontrolowany rozrost.

Profilaktyka — jak leczyć wkręcające paznokcie?

Osoba borykająca się ze paznokciem wrastającym powinna zdawać sobie sprawę z tego, jak przebiega terapia. Jak leczyć wkręcające paznokcie? Terapia klamrą ortonyksyjną polega na odciążeniu i korekcie wałów paznokciowych poprzez zmianę kształtu i kierunku wzrostu paznokcia. Jest ona wykonana z metalowego drutu (stal chirurgiczna), formowana indywidualnie do kształtu paznokcia. Ma za zadanie odciągać brzegi paznokcia do góry, a ostatecznie zmienić jego kształt tak, aby nie wbijał się i nie podrażniał wałów paznokciowych. Terapia klamrą trwa około roku (czas zrostu całego paznokcia), w którego czasie macierz paznokcia „uczy” się jego nowego kształtu. Korekta wałów paznokciowych może zostać przeprowadzona jest czasochłonnym procesem, którego skutki z całą pewnością będą widoczne w przyszłości.

Terapia jest skuteczna w 95%- pozostałe 5% dotyczy osób ze znaczną miażdżycą naczyń kończyn dolnych lub w trakcie terapii silnymi lekami (sterydy, chemia). Leczenie nadpotliwości (jeśli występuje) i konsekwencji związanych z kumulowaniem nadmiaru wilgoci we wnętrzu buta. Rozmiękczony, rozpulchniony, przesiąknięty potem wał paznokciowy zwiększa swój rozmiar, migruje na twardy brzeg paznokcia, naruszając ciągłość naskórka oraz skóry właściwej. To stan tzw. pozornego wrastania. Dodać należy do tego fakt stwarzania wymienionymi warunkami sposobności do rozwoju infekcji – „zaciszne i ciepłe” środowisko bez dostępu do świata zewnętrznego. Dobór odpowiedniej formy obuwia i skarpet. Muszą być one lekkie, oddychające i nie za ciasne. Wysoki obcas (uniesienie pięty ku górze) skutkować może przerzuceniem nacisku w rejony przodostopia i dystalnych paliczków oraz paznokci.

Zalecenia dotyczące wkręcających paznokci

Doświadczenie w praktyce podologicznej pokazuje, że w większości przypadków mamy do czynienia z całym kompleksem wzajemnie oddziałujących na siebie czynników, prowadzących do choroby Unguis incarnatus. Z powodu złożonej natury tej przypadłości nie każdy zdaje sobie sprawę z tego, jak leczyć wkręcające paznokcie. Choroba najczęściej występuje u młodego pacjenta, wchodzącego w okres dojrzewania występuje gra hormonów i związana z nimi nadpotliwość, koślawość wewnętrzna, uprawiane sporty, mikrourazy paznokcia, skaleczenia w trakcie skracania płytki i wiele innych czynników przyczyniają się do poważnego stanu z obecnością wysięku ropowiczego i hipergranulacji. To zamknięty krąg, z którego nie sposób wyjść bez całościowego ujęcia problemu i współpracy interdyscyplinarnej z kompetentnymi specjalistami. Nieodzownym elementem terapii jest rzetelnie przeprowadzony wywiad i rozpoznanie, dzięki którym możliwe jest zlokalizowanie przyczyny i dobór indywidualnie dopasowanych środków i metod pracy. W ten sposób łatwiej jest wyleczyć wkręcające paznokcie. Właściwe rozwiązanie problemu zawsze wiąże się z działaniem na przyczynę dolegliwości.

Wkręcające paznokcie – pielęgnacja domowa

Wskazane jest unikanie negatywnych nawyków higienicznych lub niewłaściwe pojmowanie higieny – nadmierna manipulacja ostrymi, niesterylnymi narzędziami powodować może zranienia. Prawidłowe skracanie paznokci (niedocinanie ostrych, drażniących fragmentów lub nieuzasadnione nadmierne wycinanie bocznych brzegów) i unikanie mikroskaleczeń w wałach paznokciowych. Niewskazane jest noszenie obuwia roboczego – z twardymi, metalowymi czubami mogącymi stanowić bezpośrednią przyczynę wrastania.