Zarówno paznokcie u rąk, jak i stóp każdego dnia narażone są na różnego rodzaju urazy mechaniczne, a także nieprawidłowo wykonywane stylizacje, co może bezpośrednio przyczyniać się do zmian chorobowych. Do jednych z popularniejszych, często mylonych z grzybicą (choć to jeden z objawów), jest onycholiza (łac. onycholysis).
Jak rozpoznać onycholizę?
Przydatki skóry, czyli paznokcie, składają się z płytki paznokcia, łożyska, macierzy, obłączka, wolnego brzegu i obrąbka naskórkowego. Onycholiza to nic innego jak oddzielenie paznokcia od łożyska. Przebieg tego proces jest całkowicie bezbolesny, a pierwszym objawem, jaki można zauważyć, są jaśniejące przebarwienia na płytce paznokciowej. Pojawiają się one na górnej lub bocznej powierzchni paznokcia i postępują w kierunku macierzy. Warto również wiedzieć, że robią się wówczas wolne przestrzenie, w których zbierają się zanieczyszczenia i szkodliwe drobnoustroje. To z kolei może prowadzić do różnych infekcji i dolegliwości bólowych.
Przyczyny oddzielenia się paznokcia od łożyska
Wyróżnia się onycholizę pierwotną i wtórną. Pierwsza z nich najczęściej występuje u osób, które bardzo często wykonują stylizację paznokci – niekoniecznie u profesjonalistów. Substancje chemiczne zawarte w kosmetykach osłabiają płytkę paznokcia. Niekiedy dochodzi także uszkodzenia mechanicznego. Na oddzielenie się płytki paznokciowej od łożyska narażone są osoby noszące długie paznokcie. Pojawiają się wtedy urazy ostre (uderzenia, uciski) oraz przewlekłe (w przypadku paznokci u stóp – wynikające z przewlekłego noszenia za ciasnego i zbyt wąskiego obuwia, w przypadku dłoni – częstego podważania długich paznokci) w efekcie czego prawdopodobieństwo rozwinięcia się onycholizy wzrasta.
Onycholiza wtórna i pierwotna – skąd się bierze?
Onycholiza wtórna może pojawić się z różnych powodów, niekiedy ma to związek ze współistniejącymi chorobami natury dermatologicznej – wirusowymi i bakteryjnymi oraz łuszczycą, grzybicą paznokci czy nadmierną potliwością. Do oddzielenia się płytki paznokcia od łożyska przyczynia się również zażywanie niektórych leków, antybiotyków czy chemioterapeutyków. Ogólnoustrojowe przypadłości, takie jak choroby tarczycy, naczyń obwodowych, tkanki łącznej, anemia, niedobory żelaza, cukrzyca i wiele innych także mają wpływ na zwiększającą się podatność na onycholizę. Należy jednak wiedzieć, że nie zawsze udaje się ustalić bezpośrednią przyczynę oddzielenia paznokcia od łożyska. Takie przypadki określane są mianem onycholizy idiopatycznej.
W jaki sposób uniknąć rozwoju onycholizy?
Onycholiza dotyka najczęściej kobiet, niemniej jednak występuje również u mężczyzn. Co zrobić jeśli zauważy się u siebie tego typu zmiany? Najlepszym rozwiązaniem będzie udanie się do specjalisty. Każdy przypadek jest inny, zatem podejście i metody leczenia powinny być indywidualne, przede wszystkim nakierowane na wyeliminowanie przyczyny. W przypadku osób borykających się z zaburzeniami hormonalnymi, uregulowanie ich połączone z odpowiednim leczeniem pozwoli na powrót do pełnego zdrowia paznokcia, a także jego estetycznego wyglądu. Oczywiście oddzielona część płytki paznokcia od łożyska nie zrośnie się ponownie. Musi całkowicie odrosnąć – u rąk trwa to najczęściej od 4 do 6 miesięcy, natomiast regeneracja płytki paznokcia na stopach zajmuje znacznie dłużej.
Kiedy należy zgłosić się do podologa?
Onycholiza często rozwija się stopniowo i przez długi czas może nie powodować dolegliwości bólowych. To sprawia, że wiele osób bagatelizuje problem, oczekując, że paznokieć „odrośnie sam”. Takie podejście jest jednak ryzykowne, ponieważ im wcześniej zostanie wdrożone leczenie, tym większa szansa na uniknięcie infekcji i powikłań. Do specjalisty warto zgłosić się niezwłocznie, jeśli zauważysz:
- postępujące odwarstwienie płytki paznokciowej od łożyska,
- zmianę koloru paznokcia na biały, żółty, zielony czy brązowy,
- nagromadzenie zanieczyszczeń lub nieprzyjemny zapach spod paznokcia,
- dolegliwości bólowe, stan zapalny lub zaczerwienienie wałów paznokciowych,
- brak poprawy mimo pielęgnacji domowej.
W takiej sytuacji najlepiej zgłosić się gabinetu podologicznego, ponieważ taka wizyta pozwala bezpiecznie ocenić stan płytki i zaplanować dalsze postępowanie. Podolog nie tylko postawi trafną diagnozę, ale również oczyści i zabezpieczy paznokieć, a w razie potrzeby skieruje do dermatologa lub innego specjalisty. Szybka konsultacja zwiększa szansę na skuteczne leczenie i estetyczną regenerację.
Jak wygląda leczenie oddzielonego paznokcia od łożyska?
Niekiedy oprócz wizyty u podologa lub dermatologa, konieczna okaże się konsultacja z chirurgiem w celu usunięcia chorego paznokcia. Jeśli chodzi o oddzielenie paznokcia od łożyska, jak krok po kroku wygląda leczenie? Po obejrzeniu zmiany oraz postawieniu diagnozy specjalista oczyszcza paznokieć, usuwa zanieczyszczenia, a następnie odpowiednio nawilża, odżywia łożysko przy użyciu dobranych preparatów. Zabieg jest bezbolesny i pozwala zabezpieczyć paznokieć przed dalszymi powikłaniami. Na etapie diagnostyki ważne jest również wykluczenie innych problemów aparatu paznokciowego, takich jak retronychia. Gdy odwarstwieniu płytki towarzyszy zakażenie bakteryjne lub grzybicze, konieczne może być wykonanie dodatkowych badań i wdrożenie odpowiedniego leczenia.
